भारतातील नद्या

भारतातील प्रमुख नद्यांमध्ये गंगा, सिंधू, ब्रह्मपुत्रा, गोदावरी, कृष्णा, नर्मदा, महानदी, आणि कावेरी यांचा समावेश होतो; या नद्यांना हिमालयीन नद्या (Ganga, Brahmaputra, Indus) आणि द्वीपकल्पीय नद्या (Godavari, Krishna, Mahanadi, Narmada, Kaveri) अशा दोन मुख्य गटांमध्ये विभागले जाते, ज्यांची लांबी आणि प्रवाह क्षेत्र भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. 

प्रमुख नद्यांची माहिती:

गंगा (Ganga): भारतातील सर्वात पवित्र आणि लांब नदी, जी उत्तराखंडमधून उगम पावते आणि उत्तर प्रदेश, बिहार, पश्चिम बंगालमधून वाहते, तसेच बांगलादेशमध्ये पद्मा म्हणून ओळखली जाते.

सिंधू (Indus): तिबेटमध्ये उगम पावणारी ही नदी भारतातून वाहते आणि पाकिस्तानमध्ये जाते; तिच्या खोऱ्यात अनेक उपनद्या आहेत (झेलम, चिनाब, रावी, बियास, सतलज).

ब्रह्मपुत्रा (Brahmaputra): तिबेटमधून उगम पावून भारतात येते आणि नंतर बांगलादेशमध्ये गंगा नदीला मिळते, जिथे ती जमुना म्हणून ओळखली जाते.

गोदावरी (Godavari): दक्षिण भारतातील सर्वात मोठी नदी, जिला 'दक्षिण गंगा' असेही म्हणतात.

कृष्णा (Krishna): महाराष्ट्रातील महाबळेश्वरजवळ उगम पावते आणि दक्षिण भारतातील महत्त्वाच्या नद्यांपैकी एक आहे.

नर्मदा (Narmada): मध्य प्रदेशातून उगम पावून अरबी समुद्राला मिळते, ही पश्चिम वाहिनी नदी आहे.

महानदी (Mahanadi): ओडिशा आणि छत्तीसगडमधून वाहणारी ही नदी बंगालच्या उपसागराला मिळते.

कावेरी (Cauveri): दक्षिण भारतातील एक महत्त्वाची नदी, जी कर्नाटक आणि तामिळनाडूमध्ये वाहते.

यमुना (Yamuna): गंगेची सर्वात मोठी उपनदी, जी उत्तराखंडमध्ये उगम पावते आणि प्रयागराजजवळ गंगेला मिळते. 

नद्यांचे गट:

हिमालयीन नद्या: सिंधू, गंगा, ब्रह्मपुत्रा आणि त्यांच्या उपनद्या (यमुना, सतलज इ.).

द्वीपकल्पीय नद्या: गोदावरी, कृष्णा, महानदी, कावेरी, नर्मदा आणि तापी.

किनारी नद्या: अरबी समुद्राला आणि बंगालच्या उपसागराला मिळणाऱ्या नद्या.

अंतर्देशीय निचरा: लुणी सारख्या नद्या, ज्या समुद्रात न मिळता देशातच विलीन होतात.